Ahmet Sağlam

“Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı” Üzerine Küresel ve Bölgesel Değerlendirme

“Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı” Üzerine Küresel ve Bölgesel Değerlendirme

Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı, Özbekistan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in ev sahipliği yaptığı Taşkent’teki zirveye, Kırgızistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türkmenistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, Tacikistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.

Zirvenin en önemli gelişmelerinden biri, Azerbaycan’ın Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantısına tam üye olarak kabul edilmesi oldu. Bu karara ilişkin açıklama yapan Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, “kardeş Azerbaycan’ın istişare mekanizmasına güçlü bir ivme kazandıracağını, ticaret-ekonomi, yatırım, kültür ile insani alanlarda iş birliğini genişleteceğini” belirtti. Ayrıca Azerbaycan’ın Orta Asya ile Güney Kafkasya arasında güçlü bir köprü kurduğunu da ifade ederek, bölgedeki stratejik bağların ve istikrarın bu katılımla daha da güçleneceğini ifade etti. Aynı şekilde zirveye katılan tüm devlet başkanları Azerbaycan’ın katılımıyla ilgili duydukları memnuniyetlerini dile getirdi.

Azerbaycan’ın tam üyeliği, Orta Asya ile Avrupa arasında kurulan yeni ticaret koridorları açısından da kritik bir adım olarak değerlendirilmektedir. Böylece Orta Asya devletleri, istişare mekanizmasının sağladığı daha hızlı karar alma kabiliyeti sayesinde iş birliği alanlarında somut ilerlemeler kaydetme potansiyelini güçlendirmiş oldu.

Zirvede konuşan Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tokayev de bölgeye artan uluslararası ilgiye dikkat çekmiş, “Kapalı sınırlar ve izolasyon dönemi geride kaldı” diyerek, ortak çabalarla sağlanan bölgesel dayanışmanın Orta Asya’ya geniş bir gelişim ve uluslararası iş birliği ufku açtığını ifade etmiştir. Tokayev, bölge içi ticaretin geliştiğini, ortak girişimlerin arttığını, sanayi, enerji, makine mühendisliği ve tarım gibi alanlarda büyük projelerin uygulandığını belirtmiştir. Tokayev, ticaret engellerinin kademeli olarak kaldırıldığını, kara ve demiryolu bağlantılarının genişlediğini söyleyerek, Orta Asya’nın Avrasya’nın kilit transit merkezi olma fırsatına sahip olduğunu, ancak bu potansiyelin gerçekleştirilmesi için koordineli adımların atılması gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca sınır geçişlerinde bürokrasinin azaltılması, elektronik yük takip sistemi ve ortak bir ulaştırma stratejisinin önemine de dikkat çekmiştir.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, Orta Asya devletleri arasındaki toprak konularının çözüme kavuştuğunu, sınır geçişlerinin açıldığını, su ve enerji alanlarında karşılıklı yarara dayalı iş birliği oluşturulduğunu ifade etmiştir. Ulaşım bağlantılarının yeniden tesis edildiğini, ticaret, yatırım ve insani temaslar için elverişli bir ortam oluşturulduğunu belirterek, bölgedeki bu olumlu atmosferin kurumsallaştırılması gerektiğine dikkat çekmiştir. Bu kapsamda Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantıları Tüzüğü’nün geliştirilmesini, dönüşümlü esas alınarak çalışacak bir Sekretarya kurulmasını ve ulusal koordinatörlerin statüsünün Cumhurbaşkanlarının Özel Temsilcileri seviyesine yükseltilmesini önermiştir.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ise konuşmasında, son yıllarda Orta Asya’da geliştirilen kara ve demir yollarına dikkat çekmiş; taşımacılığın kolaylaştırılması amacıyla gümrük verisi paylaşımı ve izin belgelerinin “tek pencere” sistemiyle düzenlenmesini sağlayacak ortak bir elektronik platform olan “Dijital Transit Koridoru”nun geliştirilmesini önermiştir.

Orta Asya Devlet Başkanları İstişare Toplantısını 2026 yılında dönem başkanlığını devralacak Türkmenistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov ise “Türkmenistan olarak Orta Asya’daki birliğimizi, dayanışmamızı ve ekonomik ortaklığımızı güçlendirerek, bölgemizin büyük yabancı yatırımlar için cazibesini artırmak ve enerji, ulaştırma, iletişim ve diğer sektörlerde büyük ölçekli uluslararası projeleri hayata geçirmek için tüm çabayı göstereceğiz,” diyerek Türkmenistan’ın dönem başkanlığında oluşturulacak yol haritasını özetlenmiştir.

Tacikistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ise konuşmasında Orta Asya’nın gelişimi için “Dostluk, İyi Komşuluk ve İş Birliği Anlaşmasının imzalanmasını hatırlatarak, bu belgenin tarafların eşit ortaklık, karşılıklı saygı ve güven ilkelerine dayandığını vurgulanmıştır. İmamali Rahman ayrıca “iyi komşuluk ilişkilerini güçlendirmek ve turizm ile spor alanlarındaki iş birliğini genişletmek için büyük fırsatların bulunduğunu hatırlatarak, bölgenin itibarını ve etkisini artırmak amacıyla zengin kültürel ve tarihî mirasın geniş ölçüde kullanılmasının gerekliliğini ifade etmiştir.

Özet olarak tüm devlet başkanları konuşmalarında bölgenin geleceğini şekillendirmek için siyasi birlik, güvenlik iş birliği ve ekonomik entegrasyonun güçlendirilmesi gerektiği yönünde ortak açıklamalarda bulunmuşlardır. Orta Asya’nın geleceği için ulaşım-lojistik ağlarının genişletilmesi, ticaretin serbestleşmesi, dijitalleşme ve yapay zekâ iş birliği gibi kalkınma odaklı ortak adımların atılması gerektiğinin de altını çizmişlerdir. Ayrıca Orta Asya liderleri barışçıl diplomasi, kültürel yakınlık ve ortak miras temelinde istikrarlı, bağlantılı ve müreffeh bir Orta Asya oluşturma hedefinde birleştiklerini de ifade etmişlerdir.

Sonuç olarak zirve ve çıktıları değerlendirildiğinde, SSCB’nin dağılmasıyla Orta Asya devletlerine miras kalan pek çok sorunun artık Orta Asya devletlerinin kurdukları veya dahil oldukları çeşitli istişare mekanizmaları içinde çözüme kavuşturdukları görülmektedir.

Sovyet döneminde Rusya’nın diplomatik merkezi konumu nedeniyle Orta Asya devletlerinin birbirleriyle değil de Rusya ile ilişkilerini önceleyen bir ilişki mekanizması kuruduğu görülmektedir. Bu durumun bir sonucu olarak da SSCB dağıldıktan sonra bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya devletleri arasındaki ilişkilerin zayıf kalmasına neden olduğu gözlemlenmektedir. Bu nedenle SSCB dağıldıktan sonra bölgesel sorunların çözümünde Rusya’nın arabulucu rolü devam etmiş ve Orta Asya Rusya’nın arka mahallesi gibi değerlendirilmiştir. Bu durumun da bir sonucu olarak bölge devletlerinin arasındaki ilişkilerin Rusya’nın bölgedeki çıkarları doğrultusunda biçimlenerek; bölgedeki dostlukların, düşmanlıkların, ekonomik ve kültürel ilişkilerin Rusya’nın bakış açısına göre şekillendiği görülmektedir.

Örneğin Rusya’nın Orta Asya’da ve Güney Kafkasya’da çizdiği bu çerçeveyi Ermenistan Başbakanı Paşinyan bir konuşmasında şu şekilde ifade etmiştir: “Ermenilerin, Türkler ve Azerbaycanlılar arasındaki köklü düşmanlığı Sovyet dönemi propagandası ve KGB’nin etkisiyle şekillenmiştir. Biz ‘Azerbaycan’a nasıl güvenelim?’ dediğimizde, onlar da Ermeniler için aynısını söylüyor. Bu KGB ajanlarının şekillendirdiği dünya görüşüdür ve bu görüşten bir an önce kurtulmamız gerekiyor” diyerek bölgedeki sorunların temeline dikkat çekmiştir.

Özetle 16.11.2025 tarihinde gerçekleştirilen Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı olmak üzere Orta Asya devletleri, sadece bu yıl içerisinde birçok uluslararası toplantıya ya ev sahipliği yapmış ya da katılmıştır. Bu da Orta Asya devletlerine artan ilginin en somut göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu toplantıların bölgede yeni ekonomik ve kültürel gelişmelere de zemin hazırladığı görülmektedir. Ve fakat Orta Asya devletlerine Çin’in, ABD’nin, AB’nin artan ilgilisi riskleri de beraberinde getirmektedir. Örneğin özellikle nadir toprak elementler başta olmak üzere bölgenin yer altı ve yer üstü ekonomik değerlerine ilgi gösteren bu büyük güçler bölge içinde bir güçler arası mücadeleyi de beraberinde getirebilir.  Bu durumun bir sonucu olarak da Orta Asya devletleri farklı güç dengelerinin Orta Asya’daki çıkar çatışmalarının merkezi konumuna çekilebilir. Bu mücadelelere Rusya’nın da dahil olması bölgede sıcak çatışmaları da beraberinde getirebilir. Tüm bunlarla birlikte bölgenin ekonomik ve kültürel açıdan sömürülmesine de neden olabilir. Bu kapsamda Orta Asya devletlerinin bölgedeki güç dengelerini milli ve manevi çıkarları doğrultusunda dengede tutmaları elzemdir. Bu bağlamda söz konusu zirve de Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in önerdiği Nadir Toprak Elementleri Bölgesel Araştırma Merkezi’nin Astana’da kurulması önerisi önemli olup, bu kapsamda bölgedeki Nadir Toprak Elementleri Orta Asya devletlerine teknoloji transferi sağlayacak şekilde, bölgeye ekonomik değer kazandıracak bir yöntemle Orta Asya devletlerinin çıkarları doğrultusunda kurumsal bir şekilde korunması açısından önem arz etmektedir.

“The 7th Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia” — Global and Regional Assessment

The Seventh Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia, hosted by Uzbekistan, took place in Tashkent. The summit in Tashkent, hosted by Uzbekistan’s President Shavkat Mirziyoyev, was attended by Kyrgyz Republic President Sadyr Japarov, Republic of Kazakhstan President Kassym-Jomart Tokayev, Turkmenistan President Serdar Berdimuhamedov, Tajikistan President Emomali Rahmon, and Azerbaijan President Ilham Aliyev.

One of the summit’s most significant developments was Azerbaijan’s admission as a full member to the Central Asia Heads of State Consultative Meeting format. Concerning this decision, Uzbekistan’s President Mirziyoyev stated that “brotherly Azerbaijan will give the consultative mechanism a strong impetus, expanding cooperation in trade-economics, investment, culture, and humanitarian spheres.” He also emphasized that Azerbaijan forms a powerful bridge between Central Asia and the South Caucasus, saying that with this participation, the region’s strategic ties and stability would be further strengthened. All the heads of state present at the summit expressed their satisfaction with Azerbaijan’s accession.

Azerbaijan’s full membership is also seen as a critical step for new trade corridors between Central Asia and Europe. By joining, the Central Asian states strengthen their potential for concrete progress in cooperation areas, thanks to the faster decision-making capability provided by the consultative mechanism.

In his speech, Kazakhstan’s President Tokayev pointed to the rising international interest in the region, noting, “the era of closed borders and isolation is over.” He argued that the regional solidarity achieved through joint efforts opens a broad horizon for development and international cooperation in Central Asia. He said intra-regional trade is growing, joint initiatives are increasing, and major projects in industry, energy, mechanical engineering, and agriculture are being implemented. Tokayev added that trade barriers are being gradually removed, land and rail connections are expanding, and Central Asia has the opportunity to become a key transit center of Eurasia — but realizing that potential will require coordinated steps. He also warned that reducing bureaucracy at border crossings, introducing an electronic cargo tracking system, and establishing a common transport strategy are crucial.

Uzbek President Mirziyoyev stated that territorial issues among the Central Asian states had been resolved, border crossings were reopened, and mutually beneficial cooperation in water and energy had been established. He noted that transport links had been restored, creating a favorable environment for trade, investment, and humanitarian contacts, and emphasized that this positive atmosphere in the region needed to be institutionalized. In this context, he proposed developing a Charter of the Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia, establishing a Secretariat to operate on a rotating basis, and raising the status of national coordinators to the level of Special Representatives of the Presidents.

Kyrgyz President Sadyr Japarov, in his speech, drew attention to the road and railways developed in Central Asia in recent years; he proposed the development of a joint electronic platform called the “Digital Transit Corridor,” which would enable the sharing of customs data and the regulation of permit documents through a “single-window” system to facilitate transportation.

Turkmenistan President Serdar Berdimuhamedov, who will assume the rotating chairmanship of the Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia in 2026, summarized the roadmap to be developed under Turkmenistan’s presidency by saying, “As Turkmenistan, we will make every effort, by strengthening our unity, solidarity, and economic partnership in Central Asia, to increase our region’s appeal to large foreign investments and to implement large-scale international projects in the fields of energy, transport, communication, and other sectors.”

Tajikistan President Emomali Rahmon, in his speech, recalled the signing of the “Agreement on Friendship, Good-Neighborliness and Cooperation” for Central Asia’s development and stressed that this document is based on the principles of equal partnership, mutual respect, and trust. Rahmon also stated that there are great opportunities to strengthen good-neighbor relations and to expand cooperation in tourism and sports, and emphasized the necessity of broadly using the region’s rich cultural and historical heritage in order to raise the region’s prestige and influence.

In summary, in their speeches all the heads of state made joint statements that political unity, security cooperation, and economic integration must be strengthened in order to shape the future of the region. They underlined that, for the future of Central Asia, development-oriented common steps should be taken, such as expanding transport-logistics networks, liberalizing trade, and cooperating on digitization and artificial intelligence. In addition, the Central Asian leaders expressed that they are united in the goal of building a stable, interconnected, and prosperous Central Asia on the basis of peaceful diplomacy, cultural closeness, and shared heritage.

As a result, when the summit and its outcomes are evaluated, it is seen that many issues inherited by the Central Asian states after the dissolution of the USSR have now been resolved within various consultative mechanisms established or joined by the Central Asian states.

During the Soviet era, due to Russia’s position as the diplomatic center, a relationship mechanism was formed in which the Central Asian states prioritized their relations with Russia rather than with each other. As a consequence of this situation, it is observed that relations among the Central Asian states, which gained their independence after the dissolution of the USSR, remained weak. Therefore, after the dissolution of the USSR, Russia’s mediating role in the resolution of regional problems continued, and Central Asia was regarded as Russia’s backyard. As a result of this, relations among the states of the region took shape according to Russia’s interests in the region; friendships, hostilities, and economic and cultural relations in the region were shaped from Russia’s point of view.

For example, Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan expressed this framework drawn by Russia in Central Asia and the South Caucasus in a speech as follows: “The deep-rooted hostility between Armenians, Turks, and Azerbaijanis was shaped by Soviet-era propaganda and the influence of the KGB. When we say ‘How can we trust Azerbaijan?’, they say the same thing about Armenians. This is a worldview shaped by KGB agents, and we must get rid of this worldview as soon as possible,” drawing attention to the roots of the region’s problems.

In summary, including the Seventh Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia held on 16 November 2025, the Central Asian states have either hosted or participated in numerous international meetings within this year alone. This stands as the most concrete indicator of the increasing interest shown toward the Central Asian states. These meetings are also seen to pave the way for new economic and cultural developments in the region. However, the growing interest of China, the United States, and the European Union in the Central Asian states also brings risks. For example, major powers showing interest in the region’s underground and above-ground economic resources, especially rare earth elements, may also bring about a power struggle within the region. As a result of this situation, the Central Asian states may be pulled into becoming the center of conflicting interests among different power balances in Central Asia. The inclusion of Russia in these struggles may also bring hot conflicts to the region. Along with all this, it could also lead to the economic and cultural exploitation of the region. In this context, it is essential for the Central Asian states to keep the balance of power in the region aligned with their national and moral interests. In this regard, the proposal by Kazakhstan’s President Kassym-Jomart Tokayev to establish a Regional Research Center for Rare Earth Elements in Astana is significant, and in this context, it is important that the region’s rare earth elements be institutionally protected in a manner that will provide technology transfer to the Central Asian states and add economic value to the region in line with the interests of the Central Asian states.

Глобальный и региональный анализ по итогам 7-го Консультативного совещания глав государств Центральной Азии

Совещание глав государств Центральной Азии — 7-е консультивное заседание — было проведено под председательством Узбекистана. В Ташкенте, принимая участие в саммите, организованном президентом Узбекистана Шавкатом Мирзиёевым, присутствовали: президент Киргизской Республики Садыр Жапаров, президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев, президент Туркменистана Сердар Бердымухамедов, президент Республикa Таджикистан Эмомали Рахмон и президент Азербайджанской Республики Ильхам Алиев.

Одним из самых важных итогов саммита стало то, что Азербайджан был принят в качестве полноправного члена в Консультативное совещание глав государств Центральной Азии. По этому поводу президент Узбекистана Мирзиёев сказал, что «братский Азербайджан придаст консультационному механизму мощный импульс, расширит сотрудничество в торгово-экономической, инвестиционной, культурной и гуманитарной сферах». Кроме того, он отметил, что Азербайджан создаёт прочный мост между Центральной Азией и Южным Кавказом, и благодаря его участию стратегические связи и стабильность в регионе станут ещё крепче. Все члены саммита выразили своё удовлетворение вступлением Азербайджана.

Полное членство Азербайджана рассматривается как ключевой шаг для создания новых торговых коридоров между Центральной Азией и Европой. Благодаря этому государства Центральной Азии получают возможность более эффективно продвигать сотрудничество: механизм консультаций даёт возможность быстрее принимать решения, и потенциал для реального прогресса возрастает.

Казахстанский президент Токаев, выступая на саммите, обратил внимание на усиливающийся международный интерес к региону и заявил, что «эпоха закрытых границ и изоляции позади», и что совместные усилия создали региональную солидарность, открыв широкие горизонты развития и международного сотрудничества. Токаев отметил рост внутригосударственной торговли, увеличение совместных проектов в промышленности, энергетике, машиностроении и сельском хозяйстве. Он сказал, что торговые барьеры постепенно снимаются, автомобильные и железнодорожные связи расширяются, и Центральная Азия имеет шанс стать ключевым транзитным центром Евразии — но для реализации этого потенциала нужны скоординированные шаги. Он также подчеркнул важность сокращения бюрократии на пограничных переходах, внедрения электронных систем отслеживания грузов и создания общей транспортной стратегии.

Президент Узбекистана Мирзиёев заявил, что земельные вопросы между странами Центральной Азии урегулированы, пограничные переходы открываются, а сотрудничество в водных и энергетических вопросах строится на основе взаимной выгоды. Он отметил, что транспортные связи восстанавливаются, создаётся благоприятная среда для торговли, инвестиций и гуманитарных контактов, и призвал к институционализации позитивной атмосферы региона. В частности, он предложил разработать Положение о Совещании глав государств Центральной Азии, учредить секретариат, работающий на ротационной основе, и повысить статус национальных координаторов до уровня специальных представителей президентов.

Киргизский президент Садыр Жапаров в своём выступлении обратил внимание на строительство за последние годы автомобильных и железных дорог в Центральной Азии; с целью упрощения транспортировки он предложил создать совместную электронную платформу — «Цифровой транзитный коридор», предусматривающую обмен таможенными данными и оформление разрешительных документов по системе «единого окна».

Президент Туркменистана Сердар Бердымухамедов, которому предстоит председательствовать на Консультативной встрече глав государств Центральной Азии в 2026 году, резюмировал дорожную карту своей страны словами: «Как Туркменистан, мы приложим все усилия для укрепления нашего единства, солидарности и экономического партнёрства в Центральной Азии, чтобы повысить привлекательность региона для крупных иностранных инвестиций и реализовать крупномасштабные международные проекты в энергетике, транспорте, связи и других секторах».

Президент Республики Таджикистан Эмомали Рахмон в своей речи, напомнив о Договоре «О дружбе, добрососедстве и сотрудничестве», заявил, что этот документ основан на принципах равноправного партнёрства, взаимного уважения и доверия. Рахмон также отметил, что есть большие возможности для усиления добрососедских отношений, расширения сотрудничества в сфере туризма и спорта, и что для повышения авторитета и влияния региона необходимо активнее использовать богатое культурное и историческое наследие.

Подводя итог, все президенты заявили о необходимости укрепления политического единства, сотрудничества в сфере безопасности и экономической интеграции ради формирования будущего региона. Они подчеркнули важность развития транспортно-логистической сети, либерализации торговли, цифровизации и сотрудничества в области искусственного интеллекта как ключевых областей совместного развития. Лидеры Центральной Азии также заявили, что объединились вокруг цели построить устойчивый, связанный и процветающий регион на основе мирной дипломатии, культурной близости и общего наследия.

В заключение, оценивая саммит и его итоги, видно, что многие проблемы, унаследованные государствами Центральной Азии после распада СССР, теперь решаются в рамках различных консультативных механизмов, созданных или в которые включены сами эти страны.

В советский период из-за центральной дипломатической роли России между странами Центральной Азии сформировался механизм отношений, при котором приоритет отдавался не межгосударственным связям, а связям с Россией. В результате после распада СССР связи между независимыми центральноазиатскими государствами оставались слабыми. Поэтому после распада Советского Союза роль посредника при решении региональных вопросов продолжала принадлежать России, и Центральная Азия воспринималась как «задний двор» России. Как следствие, отношения между государствами региона формировались в соответствии с интересами России: дружба, вражда, экономические и культурные связи выстраивались с учётом её точки зрения.

Например, эту рамочную систему, выстроенную Россией в Центральной Азии и Южном Кавказе, премьер-министр Армении Никол Пашинян охарактеризовал в одном из выступлений так: «Глубокая вражда между армянами, турками и азербайджанцами формировалась под влиянием пропаганды советской эпохи и КГБ. Когда мы говорим ‘как нам доверять Азербайджану?’, они говорят то же самое об армянах. Это — мировоззрение, навязанное агентами КГБ, и нам нужно как можно скорее от него избавиться», — таким образом он подчеркнул корни региональных проблем.

Подводя итог, можно сказать: 16.11.2025 состоялось 7-е консультивное совещание глав государств Центральной Азии, и в течение этого года страны региона либо принимали многочисленные международные саммиты, либо сами были их хозяевами. Это — самый конкретный индикатор растущего внимания к Центральной Азии. Эти встречи создают основу для новых экономических и культурных инициатив в регионе.

Однако возрастающий интерес к странам Центральной Азии со стороны Китая, США и ЕС несёт с собой и риски. Крупные державы, особенно проявляющие интерес к полезным ископаемым региона — в том числе к элементам редкоземельных групп — могут спровоцировать внутриполитическую конкуренцию. Как следствие, страны Центральной Азии могут оказаться втянутыми в борьбу за влияние, в центре которой окажутся противоречия интересов. Если Россия тоже будет участвовать в этой борьбе, это может привести к обострению конфликта и даже к «горячим» столкновениям. Всё это наряду с возможной экономической и культурной эксплуатацией региона.

В этом контексте крайне важно, чтобы государства Центральной Азии балансировали силовые расстановки, исходя из своих национальных и духовных интересов. В этом смысле предложение, озвученное президентом Казахстана Касым-Жомартом Токаевым, о создании на базе Астаны Регионального исследовательского центра редкоземельных элементов имеет большое значение. Такой центр может обеспечить трансфер технологий, придавая экономическую ценность элементам редкоземельных групп в регионе, и позволит институционально защитить интересы стран Центральной Азии.

Our article titled “The 7th Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia” — Global and Regional Assessment has been published in AZERNEWSClick the link below to read the full article on AZERNEWS:

“Orta Asya Devlet Başkanları 7. İstişare Toplantısı” Üzerine Küresel ve Bölgesel Değerlendirme başlıklı analizimiz, Kerkük Gazetesi’nde Türkiye Türkçe’ si olarak yayınlanmıştır! Yazının tamamını okumak için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz:

Our article titled “The 7th Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia” — Global and Regional Assessment has been published in Uzdaily. Click the link below to read the full article on Uzdaily:

Перейдите по ссылке ниже, чтобы прочитать полный текст статьи на сайте UzDaily.

Our article titled “The 7th Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia” — Global and Regional Assessment has been published in MenaFn. Click the link below to read the full article on MenaFn:

Our article titled “The 7th Consultative Meeting of the Heads of State of Central Asia” — Global and Regional Assessment has been published in NewsAz. Click the link below to read the full article on NewsAz: