TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI 13. ZİRVESİ ÖNCESİNDE KRİTİK GELİŞMELER: STRATEJİK ORTAKLIKLAR VE AVRASYA’DA DEĞİŞEN DENGELER
Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Türkiye’nin başkenti Ankara’da gerçekleştirilmektedir. Zirve kapsamında alınacak kararların yanı sıra toplantı öncesinde yaşanan gelişmeler de Türk dünyasının geleceği, Avrasya’nın jeopolitik dengeleri ve kıtalar arası ulaştırma bağlantıları açısından dikkat çekici bir tablo ortaya koymaktadır.
Bu çerçevede, zirve öncesinde yaşanan üç gelişmenin özellikle değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Bunlardan ilki, Türkiye ile Kazakistan arasında gerçekleştirilen üst düzey temaslar ve bu temasların ekonomik-stratejik boyutudur. İkincisi ise Türkiye ile Özbekistan arasında gerçekleştirilen anlaşmalar. Üçüncüsü ise Ermenistan Parlamentosunun, zirveden bir gün önce, Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (Trump Route for International Peace and Prosperity – TRIPP) anlaşmasını onaylamasıdır. Her üç gelişme de Ankara’da gerçekleştirilen zirvenin yalnızca Türk devletleri arasındaki siyasi dayanışmayla sınırlı olmadığını; Avrasya’nın ekonomik ve jeopolitik geleceğiyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir.
TÜRKİYE-KAZAKİSTAN İLİŞKİLERİ: EKONOMİK İŞ BİRLİĞİNDEN AVRASYA STRATEJİSİNE
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi öncesinde, 28 Ekim 2026 tarihinde Türkiye’ye resmî ziyarette bulunmuştur. Tokayev, Ankara Havalimanı’nda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmî törenle karşılanmış; iki lider Ankara’daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde önce baş başa, ardından heyetler arası görüşmeler gerçekleştirmiştir. Görüşmelerde Türkiye-Kazakistan ilişkilerinin yanı sıra bölgesel ve küresel meseleler ele alınmıştır. Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki Geliştirilmiş Stratejik Ortaklık düzeyindeki ilişkilerin ticaret, enerji, ulaştırma ve savunma sanayisi başta olmak üzere çeşitli alanlarda daha ileri taşınacağını ifade etmiştir.
Bana göre bu ziyaret, diplomatik protokolün ötesinde, Türk dünyasının Avrasya’daki ekonomik ve stratejik konumunu güçlendirme iradesinin somut bir göstergesidir. Türkiye ile Kazakistan arasındaki ilişkiler, ortak tarihî ve kültürel bağların yanı sıra ticaret, yatırım, enerji ve ulaştırma alanlarında gelişen karşılıklı çıkarlara dayanmaktadır.
Kazakistan, Türkiye’nin Türkistan’daki (Orta Asya’daki) en önemli ortaklarından biridir. Türkiye de Kazakistan’ın önemli ticaret ortakları ve yatırımcı ülkeleri arasında yer almaktadır. Cumhurbaşkanı Tokayev’in Türk şirketlerine destek vermeye ve yatırım ortamını geliştirmeye yönelik açıklamaları, ekonomik ilişkilerin daha ileri bir aşamaya taşınması bakımından önemlidir. İki ülke arasındaki ikili ticaret hacmini 15 milyar dolara çıkarma hedefi de bu çerçevede değerlendirilmelidir. Bu hedefin gerçekleştirilmesi, mevcut ticaretin büyütülmesinin yanı sıra ekonomik ilişkilerin yeni sektörlere yayılmasını gerektirmektedir.
Özellikle ulaştırma ve lojistik, enerji, tarım, yapay zekâ ve savunma sanayisi alanlarında iş birliğinin geliştirilmesi, Türkiye-Kazakistan ilişkilerinin stratejik derinliğini artırabilecek başlıca unsurlardır. Bu alanlarda atılacak adımlar, yalnızca iki ülkenin ekonomik kapasitesini güçlendirmekle kalmayacak; Türk devletlerinin üretim merkezleri, pazarları ve uluslararası ulaştırma ağları arasındaki bağlantıların gelişmesine de katkı sağlayacaktır.
Bu noktada Orta Koridor’un önemi ayrıca vurgulanmalıdır. Çin’den başlayarak Türkistan (Orta Asya) ve Hazar Denizi üzerinden Türkiye’ye ve Avrupa’ya uzanan bu güzergâh, Avrasya ticaretinde alternatif ve stratejik bir bağlantı hattı niteliğindedir. Türkiye ile Kazakistan’ın ulaştırma ve lojistik alanındaki iş birliğini geliştirmesi, Orta Koridor’un kapasitesinin artırılması ve güzergâhın ekonomik açıdan daha rekabetçi hâle getirilmesi bakımından önem taşımaktadır.
Dolayısıyla 28 Ekim’de Ankara’da gerçekleştirilen Erdoğan-Tokayev görüşmesini, Türk Devletleri Teşkilatı zirvesinin hemen öncesinde, ekonomik iş birliğinin jeopolitik bir vizyonla bütünleştirilmesi yönünde atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilmelidir. Türk dünyasının sahip olduğu coğrafi avantajın kalıcı bir stratejik güce dönüşmesi, siyasi dayanışmanın somut ticari, teknolojik ve lojistik kazanımlarla desteklenmesine bağlıdır.
TÜRKİYE-ÖZBEKİSTAN İLİŞKİLERİ: TÜRK DÜNYASINDA STRATEJİK BÜTÜNLEŞMENİN GÜÇLENMESİ
Türkiye ile Özbekistan arasındaki ilişkiler, ortak tarihî ve kültürel bağların ötesine geçerek derinleştirilmiş kapsamlı stratejik ortaklık düzeyinde gelişmektedir. Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in 29 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirdiği görüşme ve imzalanan anlaşmalar; ticaret, sosyal güvenlik, gümrük süreçleri ve iş dünyasının desteklenmesi alanlarında iş birliğinin kurumsallaştırılması bakımından önemlidir. Kazakistan ile geliştirilen stratejik ortaklıkta olduğu gibi Özbekistan’la ilişkilerin de ulaştırma, ticaret, yatırım ve üretim kapasitesi üzerinden güçlendirilmesi, Türk dünyasının Avrasya’daki ekonomik ağırlığını artırabilir. Özellikle Orta Koridor’un işlerliğinin geliştirilmesi, Türkistan’daki (Orta Asya’daki) üretim merkezlerinin Türkiye ve Avrupa pazarlarına erişimini kolaylaştırabilecek ortak bir stratejik alandır.
Özbekistan’la imzalanan İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey’in kurulması, ekonomik ilişkilerin daha sistematik ve sonuç odaklı yürütülmesine yönelik adımlardır. Kanaatimce, Türkiye-Kazakistan ve Türkiye-Özbekistan ilişkilerinin eş zamanlı derinleşmesi, Türk dünyasının yalnızca kültürel birlik temelinde değil, ticaret ve ulaştırma ağları üzerinden de bütünleşmesi açısından önemlidir; Ankara Zirvesi’nin stratejik başarısı, bu ortaklığın somut projelere ve kalıcı ekonomik kazanımlara dönüştürülmesiyle ölçülecektir.
Yine devlet Başkanları Zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’a Türk Dünyası Ali Nişanı’nı tevcih etmesi, Kırgızistan’ın Türk dünyasındaki konumunu ve Türkiye-Kırgızistan stratejik ortaklığının önemini ortaya koyan sembolik bir adım olarak öne çıkmaktadır.
ERMENİSTAN’IN TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI 13. ZİRVESİ ÖNCESİNDE TRUMP KORİDORU KARARI: ORTA KORİDOR VE DEĞİŞEN DENGELER
Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nin öne çıkan gündem başlıklarından biri hiç şüphesiz ki ulaştırma alanında Orta Koridor olacaktır. Bu Türk devletlerinin ulaştırma güzergâhları stratejisine verdiği önemi ortaya koymaktadır. Orta Koridor bağlamında Zengezur Koridoru diğer ve yeni adıyla Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) öne çıkmaktadır. Malum olunduğu üzere Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Rotası (TRIPP) Ağustos 2025 tarihinde Washington’da Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımıyla imzalanan ortak bildiri ile projenin siyasi zeminini oluşturmuştu. Sürecin devamında ABD ile Ermenistan arasında TRIPP konusunda bir çerçeve anlaşması hazırlanmış ve anlaşma Haziran 2026 tarihinde imzalanmıştı. Ermenistan Parlamentosu ise söz konusu anlaşmayı Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nden bir gün önce 28 Ekim 2026 tarihinde, 63 kabul ve 32 ret oyuyla onaylamıştır.
Anlaşma kapsamında Ermenistan’ın bölgesinden geçecek ulaştırma ve altyapı bağlantılarının geliştirilmesi; Azerbaycan ana karası ile Nahçıvan arasında bağlantı kurulması ve bölgesel ticaretin kolaylaştırılması öngörülmektedir. Projenin demir yolu ve kara yolu başta olmak üzere enerji ve dijital altyapı bileşenlerini de kapsayabilecek çok boyutlu bir çerçevesi bulunmaktadır. TRIPP Development Company adıyla kurulması öngörülen ortak yapıda ABD tarafının yüzde 74, Ermenistan’ın ise yüzde 26 pay sahibi olması planlanmaktadır.
Ermenistan Parlamentosunun anlaşmayı Türk Devletleri Teşkilatı zirvesinden yalnızca bir gün önce onaylaması ayrıca dikkate değerdir. Tarih seçiminin bilinçli bir siyasi mesaj taşıdığını kesin bir olgu olarak ileri sürmek mümkün olmasa da, kararın zamanlaması ile Ankara’daki zirvenin Orta Koridor merkezli gündemi arasında anlamlı bir siyasi ve jeopolitik bağ kurulabileceği değerlendirilebilir.
Bununla birlikte, anlaşmanın Ermenistan parlamentosunda onaylanmış olması projenin bütün unsurlarının tamamlandığı veya güzergâhın fiilen işler hâle geldiği anlamına gelmemektedir. Projenin uygulama aşaması, taraflar arasındaki teknik ve ticari düzenlemelerin yanı sıra bölgesel güvenlik ve siyasi ilişkilerin gelişimine de bağlı olacak gibi görülmektedir.
ERMENİSTAN’IN NORMALLEŞME ARAYIŞI VE ANKARA’NIN BÖLGESEL ETKİSİ
Türkiye ile Ermenistan arasındaki kara sınırı, Ermenistan’ın Azerbaycan topraklarını işgal etmesinin ardından Türkiye tarafından kapatılmıştır. Ermenistan, yıllardır sınırın yeniden açılmasını talep etmekte ve özellikle son dönemde Türkiye ile ilişkilerini geliştirmeye yönelik girişimlerini yoğunlaştırmaktadır. Türkiye ise normalleşme süreci için kardeş ve stratejik ortağı Azerbaycan’ın güvenlik kaygılarının giderilmesini ve Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki sorunların çözümüne yönelik Ermenistan tarafından somut adımlar atılmasını öncelikli olarak görmektedir.
Bu çerçevede Türkiye, Ermenistan ile ilişkilerin geliştirilmesi bakımından Zengezur Koridoru’nun açılması ve Ermenistan Anayasası’nın başlangıç bölümünde Bağımsızlık Bildirgesi’ne yapılan atfın, Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü hedef alan ifadelerle ilgili kaygıları giderecek şekilde ele alınmasını önemli meseleler olarak değerlendirdiği görülmektedir. Ankara’nın bu yaklaşımı, Türkiye-Ermenistan normalleşmesinin yalnızca ikili ilişkilerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış süreciyle de yakından ilişkili olduğunu yıllardır ortaya koymaktadır.
Bu bağlamda Ermenistan’da yaşanan bir diğer önemli gelişme ise Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan’ın Azerbaycan’ın kaygılarını giderecek ve Azerbaycan ile Ermenistan’ın kalıcı barışının kapısını açacak Ermenistan anayasasının değişikliği ve referandum konusundaki açıklamaları olmuştur. Mirzoyan, 28 Ekim 2026 tarihinde Ermenistan Ulusal Meclisinde yapılan tartışmalar sırasında, yeni anayasa taslağının referanduma sunulmasını ve muhalefetin de bu sürece destek vermesini önermiştir. Taslağın halk tarafından reddedilmesi hâlinde istifa ederek görevi bırakabileceğini de ifade etmiştir. Mirzoyan’ın açıklamaları, anayasa tartışmasının yalnızca hukuki bir düzenleme meselesi olmadığını, aynı zamanda Türkiye ile normalleşme arayışı ve Azerbaycan’la yürütülen barış süreci açısından da önemli bir siyasi boyut taşıdığını göstermektedir.
CRITICAL DEVELOPMENTS AHEAD OF THE 13TH SUMMIT OF THE ORGANIZATION OF TURKIC STATES: STRATEGIC PARTNERSHIPS AND SHIFTING BALANCES IN EURASIA
The 13th Summit of Heads of State and Government of the Organization of Turkic States (OTS) is being held in Ankara, the capital of Türkiye, on 29–30 October 2026. In addition to the decisions to be taken within the framework of the summit, developments that have taken place prior to the meeting present a noteworthy picture in terms of the future of the Turkic world, the geopolitical balances of Eurasia, and intercontinental transport connections.
In this context, I believe that three developments that have taken place ahead of the summit deserve particular consideration. The first is the high-level contacts between Türkiye and Kazakhstan and the economic-strategic dimension of these contacts. The second is the agreements concluded between Türkiye and Uzbekistan. The third is the approval by the Armenian Parliament, one day before the summit, of the Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) agreement. All three developments demonstrate that the summit held in Ankara is not limited solely to political solidarity among the Turkic states; rather, it is directly related to the economic and geopolitical future of Eurasia.
TÜRKİYE–KAZAKHSTAN RELATIONS: FROM ECONOMIC COOPERATION TO EURASIAN STRATEGY
President of Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev paid an official visit to Türkiye on 28 October 2026, ahead of the 13th Summit of the Organization of Turkic States. Tokayev was welcomed with an official ceremony by President Recep Tayyip Erdoğan at Ankara Airport; the two leaders held a meeting first in private and then between delegations at the Presidential Complex in Ankara. In the talks, regional and global issues were discussed alongside Türkiye–Kazakhstan relations. President Erdoğan stated that relations between the two countries, which have reached the level of an Enhanced Strategic Partnership, would be advanced further in various fields, particularly trade, energy, transport, and the defence industry.
In my view, this visit is a concrete indication, beyond diplomatic protocol, of the determination to strengthen the economic and strategic position of the Turkic world in Eurasia. Relations between Türkiye and Kazakhstan are based not only on shared historical and cultural ties but also on mutual interests developing in the fields of trade, investment, energy, and transport.
Kazakhstan is one of Türkiye’s most important partners in Turkistan (Central Asia). Türkiye is also among Kazakhstan’s major trading partners and investor countries. President Tokayev’s statements aimed at supporting Turkish companies and improving the investment environment are important in terms of advancing economic relations to a further stage. The target of increasing the bilateral trade volume between the two countries to 15 billion dollars should also be evaluated within this framework. Achieving this target requires not only expanding existing trade but also extending economic relations into new sectors.
In particular, the development of cooperation in the fields of transport and logistics, energy, agriculture, artificial intelligence, and the defence industry constitutes one of the principal factors that could increase the strategic depth of Türkiye–Kazakhstan relations. The steps to be taken in these areas will not only strengthen the economic capacity of the two countries but also contribute to the development of connections between the production centres, markets, and international transport networks of the Turkic states.
At this point, the importance of the Middle Corridor should be emphasised separately. Extending from China through Turkistan (Central Asia) and the Caspian Sea to Türkiye and Europe, this route constitutes an alternative and strategic connecting line in Eurasian trade. The development of cooperation between Türkiye and Kazakhstan in the fields of transport and logistics is important for increasing the capacity of the Middle Corridor and making the route more economically competitive.
Therefore, the Erdoğan–Tokayev meeting held in Ankara on 28 October should be regarded as an important step taken immediately before the summit of the Organization of Turkic States towards integrating economic cooperation with a geopolitical vision. The transformation of the geographical advantage possessed by the Turkic world into a lasting strategic power depends on supporting political solidarity with concrete commercial, technological, and logistical gains.
TÜRKİYE–UZBEKISTAN RELATIONS: STRENGTHENING STRATEGIC INTEGRATION IN THE TURKIC WORLD
Relations between Türkiye and Uzbekistan are developing at the level of an Enhanced Comprehensive Strategic Partnership, going beyond shared historical and cultural ties. The meeting held in Ankara on 29 October 2026 between Recep Tayyip Erdoğan and Uzbekistan’s President Shavkat Mirziyoyev, together with the agreements signed, is important in terms of institutionalising cooperation in the fields of trade, social security, customs procedures, and support for the business community. As in the strategic partnership developed with Kazakhstan, strengthening relations with Uzbekistan through transport, trade, investment, and production capacity could increase the economic weight of the Turkic world in Eurasia. In particular, improving the operational effectiveness of the Middle Corridor constitutes a common strategic area that could facilitate access for production centres in Turkistan (Central Asia) to the markets of Türkiye and Europe.
The establishment of the High-Level Council on Supporting the Business Community, signed with Uzbekistan, represents steps towards conducting economic relations in a more systematic and results-oriented manner. In my opinion, the simultaneous deepening of Türkiye–Kazakhstan and Türkiye–Uzbekistan relations is important for the integration of the Turkic world not only on the basis of cultural unity but also through trade and transport networks; the strategic success of the Ankara Summit will be measured by the transformation of this partnership into concrete projects and lasting economic gains.
Furthermore, before the Summit of Heads of State, President Recep Tayyip Erdoğan’s conferment of the Supreme Order of the Turkic World upon Kyrgyz President Sadyr Japarov stands out as a symbolic step demonstrating Kyrgyzstan’s position in the Turkic world and the importance of the Türkiye–Kyrgyzstan strategic partnership.
ARMENIA’S TRIPP DECISION AHEAD OF THE 13TH SUMMIT OF THE ORGANIZATION OF TURKIC STATES: THE MIDDLE CORRIDOR AND SHIFTING BALANCES
One of the prominent agenda items of the 13th Summit of the Organization of Turkic States will undoubtedly be the Middle Corridor in the field of transport. This demonstrates the importance that the Turkic states attach to their transport route strategy. In the context of the Middle Corridor, the Zangezur Corridor, also known by its new name, the Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP), stands out. As is well known, in August 2025, the Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP) established the political basis for the project through a joint declaration signed in Washington with the participation of Azerbaijani President Ilham Aliyev, Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan, and U.S. President Donald Trump. Subsequently, a framework agreement on TRIPP was prepared between the United States and Armenia, and the agreement was signed in June 2026. The Armenian Parliament, one day before the 13th Summit of the Organization of Turkic States, approved the aforementioned agreement on 28 October 2026, with 63 votes in favour and 32 against.
Within the scope of the agreement, the development of transport and infrastructure connections passing through Armenian territory, the establishment of a connection between mainland Azerbaijan and Nakhchivan, and the facilitation of regional trade are envisaged. The project has a multidimensional framework that may also encompass energy and digital infrastructure components, particularly railways and roads. In the joint structure planned to be established under the name TRIPP Development Company, the U.S. side is expected to hold a 74 per cent stake, while Armenia is expected to hold a 26 per cent stake.
The fact that the Armenian Parliament approved the agreement just one day before the summit of the Organization of Turkic States is also noteworthy. Although it is not possible to assert as an established fact that the choice of date carried a deliberate political message, it may be considered that a meaningful political and geopolitical connection can be established between the timing of the decision and the Middle Corridor-centred agenda of the summit in Ankara.
Nevertheless, the approval of the agreement by the Armenian Parliament does not mean that all components of the project have been completed or that the route has become operational in practice. The implementation phase of the project appears likely to depend not only on technical and commercial arrangements between the parties but also on developments in regional security and political relations.
ARMENIA’S PURSUIT OF NORMALISATION AND ANKARA’S REGIONAL INFLUENCE
The land border between Türkiye and Armenia was closed by Türkiye following Armenia’s occupation of Azerbaijani territories. Armenia has been requesting the reopening of the border for years and has intensified its initiatives aimed at improving relations with Türkiye, particularly in recent times. Türkiye, for its part, regards addressing the security concerns of its brotherly country and strategic partner Azerbaijan, as well as Armenia’s taking concrete steps towards resolving the issues between Azerbaijan and Armenia, as priorities for the normalisation process.
Within this framework, Türkiye appears to regard the opening of the Zangezur Corridor and addressing the reference to the Declaration of Independence in the preamble to the Armenian Constitution in a manner that resolves concerns regarding statements targeting Azerbaijan’s territorial integrity as important issues in terms of developing relations with Armenia. Ankara’s approach has demonstrated for years that Türkiye–Armenia normalisation is not limited solely to bilateral relations but is also closely linked to the peace process between Azerbaijan and Armenia.
Another important development in Armenia in this context has been the statements made by Armenian Foreign Minister Ararat Mirzoyan regarding constitutional amendments and a referendum that would address Azerbaijan’s concerns and open the door to lasting peace between Azerbaijan and Armenia. During the discussions held in the National Assembly of Armenia on 28 October 2026, Mirzoyan proposed that the draft of the new constitution be submitted to a referendum and that the opposition also support this process. He also stated that he could resign and leave office if the draft were rejected by the public. Mirzoyan’s statements demonstrate that the constitutional debate is not merely a matter of legal reform but also carries an important political dimension in terms of the pursuit of normalisation with Türkiye and the peace process being conducted with Azerbaijan.
Sağlam, Ahmet (2026), “13th OTS Summit: Strategic Partnerships and Shifting Balances in Eurasia”, 30.10.2026, https://thediplomaticinsight.com/13-ots-summit-shifting-balances-eurasia/
Sağlam, Ahmet (2026), “Critical developments ahead of the 13th Summit of the Organization of Turkic States: Strategic partnerships and shifting balances in Eurasia”, Uzdaily, 30.10.2026, https://www.uzdaily.uz/en/critical-developments-ahead-of-the-13th-summit-of-the-organization-of-turkic-states-strategic-partnerships-and-shifting-balances-in-eurasia/